گزارش تحليلي وضعيت توليد و تجارت گوشت طيور در سال2004

تجارت جهاني: برآورد شده است كل حجم صادرات گوشت مرغ از سوي كشورهاي عمده صادركننده در سال 2004 حدود 6 ميليون تن باشد كه عليرغم محدوديتهاي تجاري ناشي از وقوع آنفلوآنزاي مرغي، نسبت به سال 2003 نسبتاً بدون تغيير خواهد بود.

سه كشور از پنج كشور عمده صادر كننده گوشت مرغ جهان يعني چين، تايلند و ايالات متحده در اواخر سال 2003 و اوايل سالجاري ميلادي شاهد زيانهاي هنگفتي از وقوع آنفلوآنزاي مرغي بودند. اكثر كشورهاي آسيايي ممنوعيت كاملي را بر محصولات اين كشورها وضع نمودند، در حاليكه در ساير نقاط جهان، كشورهاي واردكننده، صرفاً توليدات نواحي از كشورهاي فوق را كه بيماري در آن شايع شده بود را ممنوعالصدور كردند.

براي سال 2004 پيشبيني ميشود كه واردات گوشت مرغ توسط كشورهاي عمده واردكننده حدود5/3 ميليون تن باشد كه نسبت به سال 2003 حدود 13 درصد افت نشان ميدهد، اين كاهش سيزده درصدي عمدتاً ناشي از ممنوعيتهاي وضع شده توسط كشورهاي چين، ژاپن و اتحاديه اروپا بر توليدات كشورهاي فوق ميباشد، از طرفي روسيه نيز در سال جاري ميلادي محدوديتهاي تعرفهاي و سهميهاي خاص بر واردات گوشت مرغ اعمال نموده است.

بررسي وضعيت صادركنندگان عمده جهاني گوشت طيور

ايالات متحده: پيشبيني شده است صادرات گوشت مرغ ايالات متحده در سال 2004 حدود 25/2 ميليون تن باشد كه نسبت به رقم سال 2003 اندكي افزايش خواهد يافت، توليد گوشت مرغ اين كشور در سال 2004 پيشبيني شده است با 4 درصد رشد مواجه باشد. قيمت مرغ مادر اجداد كه اصل صادرات گوشت مرغ ايالات متحده را تشكيل ميدهد در اوايل سال جاري نسبت به سال 2003 به دو برابر افزايش يافت. در سال 2003 صادرات گوشت مرغ ايالات متحده ناشي از تقاضاي بالاي كشورهاي حوزه كارائيب، 30 درصد رشد تقاضاي كشورهاي آفريقايي و 44 درصد رشد تقاضاي كشورهاي خاورميانه بود، پيشبيني ميشود اين روند در سال 2004 نيز ادامه يابد.

برزيل: پيشبيني شده است صادرات گوشت مرغ برزيل در سال 2004 حدود پانصد هزار تن ميليون تن باشد كه درصد افزايش نسبت به سال 2003 نشان ميدهد. صادرات گوشت بوقلمون اين كشور در سال 2004 به 125 هزار تن ميرسد كه نسبت به سال 2003 حدود 12 درصد رشد نشان ميدهد. در غياب، حضور قابل توجه سه كشور عمده صادركننده گوشت بوقلمون به بازارهاي آسيا (تايلند، چين) و ايالات متحده، برزيل موقعيت مناسبي از لحاظ صادارت گوشت مرغ به اين بازارها پيدا كرده است. علاوه بر آن باز شدن در بازارهاي جديد چند كشور اروپايي، آفريقايي و خاورميانه باعث شده تعداد بازارهاي جذب توليدات برزيل از 107 به 120 كشور در ابتداي سال 2004 افزايش يابد. برآورد شده است حجم توليدات گوشت مرغ برزيل در سال 2004 شش درصد رشد (ناشي از تقاضاي بالاي كشورهاي وارد كننده و نيز افزايش حجم تقاضاي داخلي) داشته باشد.

لازم به ذكر است با اين كه برزيل در چند سال اخير همواره داراي رشد توليد و صادرات بوده است ليكن كاهش حجم توليد ذرت اين كشور ناشي از خشكسالي باعث افزايش هزينه تغذيه طيور در اين كشور شده است و انتظار ميرود تا حدي حجم توليد گوشت طيور اين كشور را با محدوديت مواجه نمايد.

اتحاديه اروپا: صادرات گوشت مرغ اتحاديه اروپا بنابر پيشبينيهاي صورت گرفته براي سال 2004، 780 هزار تن خواهد بود كه نسبت به سال 2003 حدود هفت درصد رشد خواهد داشت، علت اصلي اين افزايش، بهبود وضعيت صنعت مرغداري هلند ميباشد كه در سال 2003 متحمل زيانهاي فراواني از ناحيه وقوع آنفلوآنزاي مرغي بود.

برآورد شده است حجم توليد گوشت مرغ فرانسه عمدتاً ناشي از كاهش تقاضاي داخلي، اندكي كاهش يابد اما افزايش حجم توليد گوشت مرغ آلمان و بريتانيا كاهش توليد فرانسه را جبران مينمايد. انتظار ميرود روند افزايشي صادرات گوشت مرغ اتحاديه اروپا به كشورهاي خاورميانه همچنان ادامه يابد.

تايلند: برآورد شده است صادرات گوشت مرغ تايلند در سال 2004 در پي شيوع آنفلوآنزاي مرغي و تلفات ناشي از آن 43/0 درصد كاهش يافته و به 300 هزار تن سقوط نمايد، محدوديتهاي وضع شده بر توليدات اين كشور از سري واردكنندگان دليل ديگر اين كاهش صادرات ميباشد. حجم توليد گوشت مرغ تايلند در سال 2004 داراي 22 درصد كاهش نسبت به سال قبل خواهد بود.

در سال 2003 حدود 90% حجم صادرات تايلند به سه بازار اصلي جذب توليدات اين كشور يعني ژاپن با 50 درصد، اتحاديه اروپا 31 درصد و كره جنوبي با 8 درصد صورت گرفت.

صادركنندگان تايلندي سعي در جذب بازار مصرف توليدات طبخ شده ژاپن دارند و محدوديتهاي اندك تجاري وضع شده بر صادرات اين كشور از سوي ژاپن و بازگشايي بازار اين كشور بر توليدات طبخ شده خود را فرصت مناسبي تلقي ميكنند.

قبل از اعمال ممنوعيتهاي اخير به علت بيماري آنفلوآنزاي مرغي از سوي اتحاديه اروپا بر توليدات تايلند، اين كشور بخش زيادي از اجزاي مرغ توليدي خود را به اين اتحاديه صادر نمود. انتظار ميرود تايلند سايت جايگزيني صادرات مرغ طبخ شده را در اتحاديه اروپا پيگيري مينمايد و در اين راه جذب ذائقه مصرفكنندگان اروپايي و رقابت با برزيل را پيشرو دارد.

چين: پيشبيني ميشود حجم صادرات گوشت مرغ چين در سال 2004 با 20 درصد كاهش به 310 هزار تن خواهد برسد. دليل اصلي اين كاهش صادرات، زيان و تلفات ناشي از شيوع آنفلوآنزاي مرغي ميباشد.

انتظار ميرود شيوع اين بيماري در چين توليد گوشت مرغ اين كشور را با محدوديت جدي مواجه نمايد. در پي شيوع اين بيماري در چين حدود 41 كشور مانع از ورود توليدات مرغ چين به بازارهاي خود شدند كه در ميان آنها ژاپن، بزرگترين واردكننده گوشت مرغ منجمد چين ديده ميشود. در سال 2003 حدود 56 درصد صادرات گوشت مرغ چين به ژاپن صورت گرفته است. محدوديتهاي اعمال شده بر توليدات چين از سوي واردكنندگان، حتي محصولات دوباره فرآوري شدهاي كه از ايالات متحده توسط چين وارد شده و سپس به بازارهاي جهاني ارسال ميشد را شامل شده است.

واردكنندگان عمده جهاني گوشت مرغ:

روسيه: پيشبيني شده است واردات گوشت مرغ روسيه در سال 2004 ميلادي با 10 درصد كاهش نسبت به سال 2003 به 990 هزار تن سقوط كند كه دليل اصلي آن وضع سهميههاي تعيين شده براي واردات توسط دولت اين كشور ميباشد. سرمايهگذاري در بخش طيور اين كشور به سرعت در حال افزايش است و تلاش ميشود از طريق افزايش كارايي توليد، كيفيت توليدات بالا رود ليكن با همه اين تلاشها توليدات اين كشور به تنهايي پاسخگوي نيازهاي داخلي نخواهد بود، به دليل كمبود كلي عرضه انتظار ميرود روند افزايشي قيمتها در سال 2004 به وقوع بپيوندد، قيمتها در مقايسه با دوره مشابه سال 2003 به طور قابل توجهي بالاتر خواهد بود كه علت اصلي آن وضع سهميههاي محدود براي واردات و افزايش كلي قيمتهاي جهاني در نتيجه كاهش توليد به علت شيوع آنفلوآنزاي مرغي در آسيا ميباشد.

ژاپن: برآورد شده است حجم واردات گوشت مرغ ژاپن با 25 درصد كاهش نسبت به سال 2003 كه دليل اصلي آن وضع محدوديت و ممنوعيت روي توليدات تايلند، چين، اندونزي و ايالات متحده به علت شيوع آنفلوآنزاي مرغي ميباشد، ليكن پيش بيني شده است واردات از برزيل در سالجاري رشد جالب توجهي داشته باشد. برآورد شده است كل مصرف گوشت مرغ ژاپن در صورت محدوديت صدور از سوي صادركنندگاني كه مشكل بيماري آنفلوآنزاي مرغي را ندارند 9 درصد كاهش يابد. زيان ها و تلفات ناشي از شيوع آنفلوآنزاي مرغي در چين و تايلند و تبعات ناشي از آن واردكنندگان ژاپني را مجبور به واردات انواع ديگري از توليدات مرغ از اين كشورها به ويژه تايلند نموده است به نحوي كه اخيراٌ يك يادداشت تفاهم بين صادركنندگان و واردكنندگان دو كشور ژاپن و تايلند مبني بر صدور توليدات طبخ شده مرغ از تايلند به ژاپن منعقد شده است. مشابه اين يادداشت تفاهم با ايالات متحده نيز منعقد گرديده است.

اتحاديه اروپا: پيش بيني شده است واردات گوشت مرغ توسط اتحاديه اروپا با 17 درصد كاهش نسبت به سال 2003 به رقم 400 هزار تن كاهش يابد. دليل اصلي اين كاهش واردات، افزايش توليدات داخلي به ويژه پس از بهبود وضعيت هلند در پي وقوع آنفلوآنزاي مرغي در اين كشور بود. كل حجم واردات گوشت اتحاديه اروپا به نحوي تحت تأثير محدوديت ورود گوشت طيور نمك زده با تعرفه پايين به آلمان نيز مي باشد. در آگوست سال 2003 اتحاديه اروپا قانوني را در مورد ورود گوشت مرغ منجمد و نمك زده با اعمال محدوديت هاي جديد وضع نمود كه در اين راستا كليه منفذهاي صدرو گوشت نمك زده مرغ توسط صادركنندگان خارجي با پرداخت نصف تعرفه مرغ منجمد بر آن ها بسته شد. اين كاهش واردات انتظار مي رود تأثير قابل توجهي بر واردات اين اتحاديه از برزيل و تايلند كه به طور سنتي تأمين كننده حدود 80 درصد واردات اين اتحاديه بوده اند بگذارد از سويي محدوديتهاي وضع شده به توليدات تايلند در نتيجه شيوع آنفلوآنزاي مرغي اين امر را تشديد مي كند.

چين: انتظار مي رود واردات گوشت مرغ چين در مقايسه با سال 2003 با 51 درصد كاهش به 220 هزار تن افت نمايد كه دليل اصلي آن محدوديت بر ورود توليدات ايالات متحده مي باشد. در 27 فوريه 2004 چين واردات از ايالات متحده (طيور و توليدات مربوط) را به علت مشكوك بودن توليدات ايالات متحده به آلودگي به بيماري آنفلوآنزاي مرغي معلق نمود.

عربستان سعودي: پيش بيني شده است حجم واردات گوشت مرغ توسط عربستان سعودي به علت پايينتر بودن قيمت توليدات وارداتي حدود يك درصد نسبت به سال 2003 افزايش و به 395 هزار تن برسد. حمايت هاي مالي، فني و ساير پشتيباني هاي دولت عربستان از صنعت مرغداري اين كشور باعث شده است حجم توليد گوشت مرغ اين كشور در كنار كاهش هزينه ها در سال 2004 حدود 2 درصد افزايش يابد. اخيراٌ دولت اين كشور اعلام نموده است كه حدود 41 درصد نياز اين كشور توسط توليدات داخلي تأمين مي شود و مابقي نيازهاي آن توسط كشورهاي برزيل با تأمين 60 درصد نياز خارجي عربستان و بعد از آن كشورهاي اتحاديه اروپا، آرژانتين، هند، ايالات متحده و چين قرار دارند كه اخيراٌ واردات از چين ممنوع شده است.

مكزيك: انتظار مي رود واردات گوشت مرغ مكزيك در سال 2004 با 4 درصد كاهش نسبت به سال قبل به 350 هزار تن برسد. محدوديتهايي بر واردات گوشت مرغ از ايالات متحده در 23 فوريه سالجاري به علت بيماري آنفلوآنزاي مرغي وضع شد ليكن در 8 مارس سالجاري ميلادي ممنوعيتهاي وضع شده را در مورد توليدات 35 ايالات آمريكا كه آنفلوآنزاي مرغي در آنها شايع نشده بود را تسهيل نمود در حال حاضر تجار واردكننده اجزاء مرغ مكزيك با مشكل خاصي در زمينه تكميل ظرفيت 101 هزار تني وضع شده بر اين بخش از توليدات مرغ از ايالات متحده ندارند.

دورنماي كلي توليد و تجارت جهاني گوشت در سال 2004

پيشبيني ميشود حجم صادرات گوشت گاو، طيور (مرغ و بوقلمون) از سوي كشورهاي عمده صادركننده جهان با 4 درصد كاهش نسبت به سال 2003 به 5/16 ميليون تن برسد، صادرات گوشت گاو 9 درصد كاهش و صادرات گوشت خوك در سال 2004 حدود يك درصد افت خواهد داشت، صادرات گوشت مرغ هم به علت تلفات ناشي از آنفلوآنزاي مرغي در چندين كشور آسيايي و ايالات متحده كاهش خواهد يافت.

صادرات گوشت گاو توسط صادركنندگان عمده جهان با 9 درصد كاهش نسبت به سال 2003 به
9/5 ميليون تن سقوط خواهد كرد و به اين ترتيب نسبت به رقم پيشبيني شده در اكتبر سال 2003 براي حجم صادرات سال 2004، 15 درصد كاهش نشان ميدهد. تجارت جهاني گوشت گاو در پي مشاهده مواردي از جنون گاوي (BSE) در كانادا و ايالات متحده در سال 2003 روندي نزولي داشته است. بسياري از كشورهاي عمده واردكننده، ممنوعيتهايي را بر توليدات گوشت گاو ايالات متحده و كانادا وضع نمودند و اين ممنوعيتها در سالجاري به ويژه در مورد ايالات متحده ادامه خواهد داشت و همين امر موجب كاهش واردات جهاني خواهد شد. انتظار ميرود حجم صادرات برزيل و استراليا كه با مشكل (BSE) مواجه نيستند افزايش يابد اما به گونهاي نخواهد بود كه خلاء ناشي از كاهش صادرات ايالات متحده و كانادا را پوشش دهد.

پيشبيني ميشود صادرات گوشت مرغ و بوقلمون جهان در سال 2004 از سوي كشورهاي عمده صادركننده با 2 درصد كاهش نسبت به پيشبينيهاي قبلي به 6/6 ميليون تن افت نمايد، موارد اخير مشاهده بيماري و شيوع آن (بيماري آنفلوآنزاي مرغي) در ايالات متحده بازار جهاني اين فرآورده را به شدت تحت تأثير قرار داده است بسياري از كشورهاي آسيايي كه جزء واردكنندگان عمده جهاني گوشت مرغ ميباشند ممنوعيتهايي را بر توليدات كشورهاي چين، تايلند و ايالات متحده كه شيوع بيماري ياد شده را تجربه كرده بودند اعمال نمودند، با وجود همه اين محدوديتهاي تجاري، صادرات جهاني اين فرآوردهها براي كل سالجاري 2004 حدود يك درصد كاهش خواهد يافت و در مورد برزيل صادرات گوشت مرغ اين كشور نسبت به سال 2003 حدود 10 درصد رشد خواهد كرد.

كل صادرات گوشت مرغ ايالات متحده در سال 2004 با 21 درصد كاهش نسبت به سال 2003 حدود 5/3 ميليون تن خواهد بود. اين كاهش عمدتاً مربوط به گوشت گاو كه پيشبيني شده است كاهش 83 درصدي نسبت به سال گذشته را تجربه نمايد. اين در حالي است كه صادرات گوشت مرغ و بوقلمون اين كشور نسبت به سال قبل تقريباً بدون تغيير خواهد ماند، سهم ايالات متحده از تجارت جهاني گوشت گاو در سال 2004 با سه درصد كاهش به 18 درصد نزول خواهد كرد.

نمودار زير صادرات جهاني گوشت گاو، خوك، مرغ و بوقلمون را بر حسب ميليون تن طي چند سال اخير نشان ميدهد.

بررسي وضعيت توليد و تجارت جهاني گوشت گاوي

تجارت جهاني گوشت گاو: پيشبيني شده است كل حجم صادرات توسط كشورهاي عمده صادركننده گوشت گاو جهان در سال 2004 با 15 درصد افت (در مقايسه با پيشبيني صورت گرفته در اكتبر 2003) نسبت به سال گذشته ميلادي تقريباً به 9/5 ميليون تن افت نمايد. علت اصلي اين افت، صادرات و تأثير بيماري جنون گاوي در ايالات متحده ميباشد. به دليل عدم اطمينان در مورد طول مدت زمان ادامه ممنوعيتها بر توليدات گوشت گاوي ايالات متحده توسط كشورهاي واردكننده برآورد و پيشبينيها در مورد حجم تجارت جهاني اين فرآورده بر مبناي سياستهاي اخير كشورهاي واردكننده مبتني خواهد بود. با توجه به اين شرايط پيشبيني شده است برزيل از لحاظ حجم صادرات گوي سبقت را از استراليا ربوده و حجم صادرات خود را به 4/1 ميليون تن برساند، در مورد استراليا هم پيشبيني شده است حجم صادرات گوشت گاوي اين كشور به كشورهاي آسيايي كه بر توليدات ايالات متحده ممنوعيت اعمال كردهاند در سال 2004 افزايش يابد. پيشبيني شده است صادرات گوشت گاوي كانادا در سال 2004 با 47 درصد رشد نسبت به سال 2003 داشته باشد كه دليل اصلي آن افزايش حجم صادرات به ايالات متحده ميباشد. در سال 2004 ميلادي ايالات متحده همچنان بزرگترين وارد كننده گوشت گاو جهان باقي خواهد ماند. بعد از ايالات متحده بزرگترين وارد كنندهها روسيه و اتحاديه اروپا ميباشند، با اين كه روسيه از سال 1999 با وضع تعرفههاي نسبتاً بالايي وارداتي و نيز محدود كردن سهميه واردات گوشت گاوي، حجم وارداتش چندان تغيير نخواهد كرد اما اتحاديه اروپا باز هم يكي از بازارهاي پررونق جذب صادرات جهاني گوشت گاو باقي خواهد ماند. ژاپن و كره جنوبي با اعمال ممنوعيتهايي بر گوشت گاو كانادا و ايالات متحده، وارداتشان نسبتاً با محدوديت مواجه خواهد بود و همچنين اين امر باعث افزايش قيمت گوشت گاوي وارداتي خواهد بود.

بررسي وضعيت صادركننده عمده جهان

ايالات متحده: در 23 دسامبر 2003 در پي مشاهده اولين مورد بيماري جنون گاوي، بزرگترين ضربه بر صادرات گوشت گاوي ايالات متحده وارد شد و در بازارهاي 70 كشور، به صادرات اين كشور بسته شد. بر مبناي روند فعلي واردات كشورهاي خارجي وارد كننده گوشت گاوي ايالات متحده پيشبيني شده است كه صادرات گوشت گاوي اين كشور در سال 2004 دقيقاً 17 درصد حجم كل صادرات اين كشور نسبت به سال 2003 باشد. شايان ذكر است كه حتي قبل از مشاهده بيماري جنون گاوي در ايالات متحده عرضه و ذخاير گوشت گاوي اين كشور از سال 1996 ميلادي به علت خشكسالي در برخي از ايالات اين كشور و كاهش گوشت گاو، رو به نقصان گذاشته بود. كاهش عرضه و از طرفي بالا رفتن حجم تقاضاي داخلي و خارجي باعث افزايش قيمتهاي گوشت گاوي گرديد. برآورد شده است تعداد گاوهاي زنده صادراتي ايالات متحده در سال 2004 به 500 رأس برسد. اخيراً كانادا تا حدودي قوانين مربوط به ورود گوشت گاو و توليدات مربوطه را از ايالات متحده تا حدود منعطف نموده است.

برزيل: در پي يك دهه رشد چشمگير توليد گوشت گاوي، پيشبيني شده است در سال 2004 ميلادي اين كشور به بزرگترين صادركننده جهاني تبديل شود و برآورد شده است كه حجم صادرات اين كشور در سالجاري ميلادي به 4/1 ميليون تن برسد. برزيل توانسته است در سالهاي اخير تعداد كشورهايي را كه گوشت گاوي به آنها صادر مينمايد به دو برابر افزايش دهد. اين كشور تا حدود زيادي در بسياري از بازارهاي جذب توليدات گوشت گاوي ايالات متحده نفوذ و خلاء ناشي از عدم حضور ايالات متحده را جبران نمايد، ليكن به علت شيوع گهگاه بيماري تب برفكي (FOM) در اين كشور و محدوديتهاي ناشي از آن نتوانسته است موفق به جذب كامل و پركردن خلا ناشي از عدم حضور ايالات متحده در كره و ژاپن شود. اين كشور صادرات خود را هم در زمينه گوشت تازه و هم گوشت منجمد به اتحاديه اروپا افزايش داده است. برآورد ميشود حجم توليد گوشت گاوي برزيل در اثر بهبود و پيشرفتهاي ژنتيكي، مديريت كارآمد و درآمدزايي توليدات گاوي به شدت افزايش و به 7/7 ميليون تن برسد.

استراليا: پيشبيني شده است به علت كاهش حضور ايالات متحده در بازارهاي جهاني به ويژه كشورهاي آسيايي، صادرات گوشت گاوي استراليا در سال 2004 به 3/1 ميليون تن افزايش يابد. انتظار ميرود ژاپن و كره كه در اوايل دهه 90 ميلادي حدود 15 درصد توليدات استراليا را جذب ميكردند در حال حاضر مصرفكننده حدود 30 درصد توليدات گوشت گاوي استراليا ميباشند. كاهش كشتار گاو در ايالات متحده و ادامه ممنوعيت بر ورود گوشت گاوي كانادا (به علت مشاهده جنون گاوي) به اين كشور باعث شده است صادرات گوشت گاوي استراليا به ايالات متحده افزايش يابد. برآورد شده است توليد گوشت گاوي استراليا در سال 2004 نسبت به سال 2003 در رقم 9/1 ميليون تن بدون تغيير باقي بماند. انتظار ميرود صادرات گاو زنده استراليا در سال 2004 به 800 هزار رأس برسد.

كانادا: برآورد گرديده است كه حجم صادرات گوشت گاوي كانادا در سال 2004 معادل حجم آن در سال 2003 باشد كه اين امر ناشي از افزايش حجم صادرات به ايالات متحده و مكزيك، دو تا از بزرگترين بازارهاي جذب توليدات اين كشور باشد. صادرات گوشت گاوي كانادا به شدت تحت تأثير منفي مشاهده اولين مورد بيماري جنون گاوي در سال 2003 قرار گرفته است. كل حجم صادرات گوشت گاوي كانادا در سال 2003 با احتساب حذف بازارهايي كه واردات از اين كشور را در پي مشاهده جنون گاوي ممنوع نمودند حدود 384 هزار تن بود. وزارت كشاورزي ايالات متحده با انتشار يك گزارش به طور موقت واردات گاو زير سي ماه از كانادا را مجدداً از سر گرفت و اين قانون تا 7 آوريل سال 2004 ادامهدار بود.

نيوزلند: با وجود ايجاد فرصتهاي جديد صادراتي در غياب حضور ايالات متحده و كانادا (به علت جنون گاوي) در بازارهاي جهاني پيشبيني شده است صادرات گوشت گاوي نيوزلند نسبت به سال قبل 3 درصد كاهش و به 560 هزار تن افت يابد. علت اصلي اين امر تقويت پول ملي اين كشور ميباشد. ايالات متحده مصرفكننده حدود نصف گوشت گاوي صادر شده از سوي نيوزلند ميباشد. پيشبيني شده است توليد گوشت گاوي نيوزلند در سال 2004 حدود يك درصد كاهش يابد كه علت آن را ميتوان كاهش كشتار به ويژه در اثر عدم كشتار گاوهاي شيري جهت بهرهبرداري از آنها به عنوان گاو گوشتي برشمرد.

اتحاديه اروپا: پيشبيني شده است حجم صادرات گوشت گاوي اتحاديه اروپا نسبت به سال 2003 حدود 10 درصد افت نمايد و به 360 هزار تن برسد كه علت اصلي آن اعمال سهميه محدود وارداتي از سوي روسيه ميباشد، بالاتر بودن قيمت توليدات اين اتحاديه، رقابت با صادركنندگان آمريكاي جنوبي را با مشكل مواجه ميكند. در سال 2003 حجم صادرات گوشت گاوي اتحاديه اروپا در مقايسه با سال قبل از آن 22 درصد كاهش يافت كه از دلايل آن ميتوان وضع سهميههاي معين وارداتي از سوي روسيه و بالا بودن نرخ بهره در كشورهاي آلمان و ايتاليا بود. خشكسالي تابستان سال 2003 تأثير جزئي روي توليد گوشت گاوي اتحاديه اروپا داشت و برآورد شده است حجم توليد گوشت گاوي اين اتحاديه در سال 2004 حدود يك درصد افزايش داشته باشد. در سال 2003 تقويت يورو تأثير منفي در صادرات گاو زنده اين اتحاديه گذاشت و باعث افت حدود 11 درصد آن نسبت به سال 2002 شد ليكن انتظار ميرود در سال 2004 صادرات گاو زنده 4 درصد رشد داشته باشد.

بررسي وضعيت واردكنندگان عمده جهاني گوشت گاوي

ايالات متحده امريكا: پيشبيني شده است حجم واردات گوشت گاوي ايالات متحده در سال 2004 نسبت به سال 2003، 11 درصد رشد نمايد و به 5/1 ميليون تن برسد، تقاضا در ايالات متحده همچنان بالا خواهد بود و اين امر باعث افزايش قيمتها خواهد گرديد، انتظار ميرود مصرف گوشت گاوي ايالات متحده در سال 2004 حدود 4 درصد رشد داشته باشد، از طرفي در پي كاهش تعداد رمههاي گاو اين كشور، انتظار ميرود توليد گوشت گاوي ايالات متحده 4 درصد كاهش يابد، كاهش حجم توليد داخلي منجر به افزايش تقاضا براي واردات به ويژه براي گوشت كمچرب خواهد شد. عدم واردات از كانادا و پايين بودن ميزان عرضه داخلي در ايالات متحده باعث افزايش چشمگير قيمت گوشت گاوي از اواخر سال 2003 ميلادي گرديده است. ليكن اخيراً واردات از كانادا نسبت به مشاهده اولين مورد جنون گاوي (BSE) نسبتاً افزايش پيدا كرده است. واردات گاو زنده توسط ايالات متحده
1/1 ميليون رأس براي سال 2004 پيشبيني شده است كه عمدتاً از مكزيك وارد خواهد شد، در حال حاضر هنوز ممنوعيت بر واردات گاو زنده از كانادا ادامه دارد.

روسيه: پيشبيني گرديده است كه واردات گوشت گاوي روسيه نسبت به سال قبل 10 درصد رشد نمايد و به 650 هزار تن برسد، عموماً واردات توسط روسيه مربوط به گوشت با كيفيت پايين كه بيشتر براي فرآوري و استفاده در صنعت سوسيس مورد استفاده قرار ميگيرد. روسيه در نوامبر 2003، سهيمه جديد واردات گوشت گاوي در سال 2004 را به شرح ذيل اعلام كرد: واردات گوشت منجمد و گوساله ترتيب 420 هزار تن و 27 هزار تن كه 17200 تن آن از ايالات متحده وارد خواهد شد. 25 درصد نياز روسيه به گوشت گاوي توسط كشورهاي تازه استقلال يافته CIS تأمين ميشود كه اين كشورها از سهميههاي تعيين شده توسط دولت روسيه معاف ميباشند. كاهش نسبي علوفه موجب كاهش توليد گوشت گاوي اين كشور خواهد شد و انتظار ميرود 4 درصد نسبت به سال گذشته افت نموده و به 6/1 ميليون تن سقوط كند.

اتحاديه اروپا: اتحاديه اروپا در سال 2004 با 200 هزار تن افت واردات باز هم يكي از بزرگترين واردكنندگان جهان باقي خواهد ماند، پيشبيني ميشود در سال 2004، 560 هزار تن واردات گوشت گاوي داشته باشد. آرژانتين، برزيل، اروگوئه و لهستان بزرگترين صادركنندگان به اتحاديه اروپا ميباشند. در سال 2003، كشورهاي آمريكاي جنوبي در يك وضعيت رقابتي با قيمتهاي پايين توليدات خود توانستند بخش عظيمي از نياز وارداتي اتحاديه اروپا را تأمين كنند. در ماه مه سال 2004 ده عضو جديد اتحاديه اروپا افزوده شد كه لهستان نيز خود جزء اين ده كشور ميباشد، لهستان كه چهارمين تأمين كننده نياز اتحاديه اروپا به گوشت گاوي با فراهم كردن 4 درصد نياز وارداتي اين اتحاديه، با پيوستن به آن باعث افزايش حجم توليد اتحاديه اروپا خواهد شد. واردات گاو زنده اتحاديه اروپا در سال 2004 نسبت به سال 2003 بدون تغييراتي خواهد ماند.

ژاپن: پيشبيني شده است كه حجم واردات گوشت گاوي ژاپن در سال 2004 حدود 36 درصد نسبت به سال 2003 افت نمايد. دليل اصلي اين امر اعمال ممنوعيت بر توليدات گوشت گاوي ايالات متحده است كه چنانچه ادامه يابد عرضه به بازار مصرف اين كشور دچار كمبود و نقصان جدي خواهد شد كه كشورهاي استراليا و نيوزلند به طور كامل نميتوانند اين نقصان را جبران نمايند. پيشبيني شده است كه مصرف گوشت گاوي اين كشور در نتيجه كاهش واردات گوشت با كيفيت حدود 20 درصد افت نمايد.

مكزيك: برآوردهاي صورت گرفته در مورد حجم واردات گوشت گاوي مكزيك در سال 2004 بيانگر آن است كه 32 درصد نسبت به سال 2003 كاهش و به 250 هزار تن افت خواهد نمود، دليل اصلي آن مشاهده مواردي از جنون گاوي در ايالات متحده كه بزرگترين تأمين كننده نياز مكزيك ميباشد. محدوديتهاي تجاري اعمال شده بر توليدات ايالات متحده در حال حاضر در مورد گوشت گاوي بدون استخوان گاوهاي كمتر از 30 ماه تا حدودي تعديل گرديده است. كانادا در تأمين نياز مكزيك به گوشت يكي از رقباي ايالات متحده است ليكن از برخي جهات مثل هزينه پايين حمل وضعيت ايالات متحده مناسبتر است اما بهبود ارزش دلار آمريكا و بالا بودن قيمت گوشت گاوي ايالات متحده، رقابت را در شرايط كنوني براي آمريكا سخت نموده است و بنابراين در حال حاضر كانادا فرصت مناسبي براي افزايش سهم خود از تأمين نياز مكزيك به گوشت گاو بدست آورده است. تعداد گاوهاي مكزيك در ابتداي سال ميلادي جاري 5/19 ميليون رأس برآورد شده است كه 35 درصد كاهش نسبت به دهه گذشته نشان ميدهد.

كره جنوبي: پيشبيني شده است واردات گوشت گاوي كره جنوبي در سال 2004 با 55 درصد افت به 200 هزار تن تقليل به شدت مصرف گوشت گاوي در كره جنوبي را تحت تأثير قرار داده و مقدار آن را 27 درصد كاهش داده است و در عوض مصرف گوشت خوك و ماهي افزايش يافته است. ايالات متحده تأمين كننده حدود 60 درصد نياز كره جنوبي به گوشت گاو بود. كره جنوبي در حال حاضر ممنوعيت واردات گوشت گاوي كانادا را كه تأمين كننده 4 درصد نياز اين كشور بود ادامه ميدهد، انتظار نميرود كه استراليا و نيوزلند به تنهايي بتواند خلاء موجود را در تأمين نياز كره جنوبي به گوشت گاوي پر نمايند (كاهش 292 هزار تني نسبت به سال قبل) تقاضا براي گوشت داخلي كه قيمت آن چهار برابر قيمت گوشت وارداتي انتظار ميرود افزايش يابد.

بررسي وضعيت توليد و تجارت جهاني غلات دانهاي

ـ مهمترين عناوين خبري تجارت جهاني غلات دانهاي در ماه گذشته ميلادي

ذرت: اگر چه وضعيت صادرات ذرت ايالات متحده در هفتههاي اخير به طور نسبي رو به افزايش بوده، اما تاكنون نتوانسته است به سقف 50 ميليون تني كه پيشتر براي حجم صادرات اين كشور پيشبيني شده بود نائل شود كه در اين راستا روند كاهشي صادرات به كانادا و مكزيك بيتأثير نبوده است. با توجه به اينكه انتظار ميرود حجم توليد ذرت اين كشور در سالجاري افزايش يابد و روند نزولي كه براي قيمت جهاني اين نهاده متصور هستند، برآورد گرديده است برخي از درخواستهاي خريد لغو يا با تأخير صورت گيرد و همين امر برنامه صادرات ذرت ايالات متحده را بيشتر به صورت منفي تحت تأثير قرار ميدهد.

لازم به ذكر است ايالات متحده بزرگترين توليدكننده و صادركننده جهاني ذرت ميباشد و حجم توليد و برنامههاي اين كشور در زمينه صادرات ذرت به شدت بازار جهاني اين نهاده را متأثر مينمايد.

جو: پيشبيني شده است اكراين در سالجاري به بالاترين رقم حجم توليد طي ده سال گذشته نائل شود و بنابراين انتظار ميرود اين كشور بعد از استراليا بزرگترين صادركننده جهاني جو باشد، همچنين برآورد شده است اكراين بخش وسيعي از بازار مصرف خاورميانه كه يكي از بازارهاي كليدي اتحاديه اروپاست را كنترل نمايد، لازم به ذكر است بدون حمايت يارانهاي، صادرات جو اتحاديه اروپا توان رقابت با توليدات ارزان كشورهاي حوزه درياي سياه را نخواهد داشت.

وضعيت قيمت غلات دانهاي

در اوايل ماه آگوست (ماه ميلادي گذشته) قيمتهاي پيشنهادي براي ذرت صادرات (ذرت زرد شمارة 2) به طور متوسط حدود 103 دلار به ازاي هر تن بود كه نسبت به ماه قبل از آن 2 دلار كاهش نشان ميداد، افزايش حجم واردات و انتظار برداشت محصول بيشتر از ايالات متحده بر اين موضوع تأثيرگذار بود نمودار زير روند قيمت ذرت را نشان ميدهد.

قيمت پيشنهادي براي ذرت خوشهاي صادراتي (ذرت خوشهاي) زرد شمارة 2 (خليج تگزاس) به طور متوسط 101 دلار به ازاي هر تن بود كه 2 دلار نسبت به ماه قبل از آن (جولاي) افزايش، اما 8 دلار نسبت به سپتامبر سال 2003 (زمان برداشت محصول) پايينتر بود. بالا رفتن حجم توليد و روند سريع برداشت محصول و افت قيمت ذرت دانهاي در پايين بودن قيمت ذرت خوشهاي تأثير فراوان داشته است.

بررسي تغييرات تجاري غلات دانهاي در جهان

ـ صادركنندگان عمده

1 ـ ذرت برزيل: صادرات ذرت برزيل با 300 هزار تن كاهش به 2/3 ميليون تن خواهد رسيد كه دليل اصلي اين موضوع افت حجم توليد زمستانه ذرت اين كشور، افزايش قيمتهاي محصول برزيل و كاهش توان رقابتي آن را ميتوان از ديگر دلايل اين افت حجم صادرات بيان كرد.

2 ـ ذرت روماني، بلغارستان و عربستان: برآورد شده است با توجه به بهبود در نماي توليد ذرت در اين كشور حجم صادرات هر كدام به ميزان 200 هزار تن افزايش يابد.

3 ـ جو كانادا: با توجه به افزايش حجم توليد جو اين كشور، برآورد شده است صادرات كانادا با 300 هزار تن افزايش به پانصد هزار تن صعود نمايد.

4 ـ جو اكراين: با توجه به افزايش چشمگير حجم توليد، پيشبيني شده است ميزان صادرات اين كشور با 500 هزار تن افزايش به 8/2 ميليون تن برسد.

5 ـ جو اتحاديه اروپا (25 كشور): برآورد ميشود بنا به دلايل افزايش شرايط رقابتي با اكراين و عدم يارانه صادراتي در ارتباط با صادرات جو، حجم صادرات اين اتحاديه با 700 هزار تن كاهش به
8/1 ميليون تن سقوط خواهد نمود.

ـ واردكننده عمده جهاني غلات دانهاي

ذرت كره جنوبي: با توجه به افزايش ميزان مصرف گندم علوفهاي (نهاده جايگزين ذرت) در كره جنوبي، برآورد گرديده است حجم واردات ذرت اين كشور با 200 هزار تن كاهش به 8/9 ميليون تن سقوط نمايد.

ذرت ـ روسيه: با توجه به افزايش تقاضاي داخلي، پيشبيني شده است حجم واردات ذرت روسيه با 100 هزار تن افزايش به 600 هزار تن برسد.

تغييرات تجاري مرتبط با غلات دانه ـ مقايسه سال 2004 با 2003 ميلادي

صادركنندگان عمده جهان:

ذرت ـ ايالات متحده: با توجه به روند كند صادرات ذرت اين كشور، برآورد ميشود كل حجم صادرات اين كشور در مقايسه با سال گذشته ميلادي يك ميليون تن كاهش داشته باشد.

ذرت ـ برزيل: با توجه به شدت افزايش حجم صادرات برزيل در ماههاي اخير، پيشبيني ميشود حجم صادرات اين كشور در مقايسه با سال گذشته با 300 هزار تن افزايش به 3/5 ميليون تن برسد.

ذرت ـ تايلند: با توجه به كاهش مصرف داخلي كه آن هم به دليل شيوع آنفلوآنزاي مرغي در اين كشور بود، برآوردها نشان ميدهد حجم صادرات اين كشور به بازارهاي جهاني افزايش و با 300 هزار تن رشد به 900 هزار تن صعود نمايد.

جو ـ قزاقستان: با توجه به راهيابي اين كشور به بازارهاي جديد معرف اين نهاده، پيشبيني ميشود حجم صادرات جو قزاقستان در مقايسه با سال 2003 با 200 هزار تن افزايش به 700 هزار تن برسد.

واردكنندگان عمده جهان:

ذرت ـ كانادا: واردات ذرت كانادا در مقايسه با سال 2003 حدود 200 هزار تن كاهش و به 8/1 ميليون تن افت خواهد كرد.

ذرت ـ مصر: با توجه به ادامه مشكلات مربوط به نرخ بهره وامهاي خارجي برآورد شده است واردت ذرت مصر در سالهاي ميلادي در مقايسه با سال قبل با 200 هزار تن كاهش به 4 ميليون تن برسد.

ذرت ـ اسرائيل: واردات ذرت اسرائيل در سالجاري در مقايسه با سال قبل با 300 هزار تن افزايش به 5/1 ميليون تن خواهد رسيد.

ذرت ـ مكزيك: واردات ذرت مكزيك در سالجاري ميلادي در مقايسه با سال قبل 200 هزار تن افت و به 1/6 ميليون تن سقوط ميكند.

· بررسي مقايسهاي وضعيت توليد و تجارت ذرت ، توليدكنندگان عمده جهاني

برآوردها در مورد حجم توليد ذرت ايالات متحده براي سالتجاري (2005-2004) حاكي است كه توليد اين كشور در مقايسه با سالتجاري قبل افزايش خواهد يافت . درمورد آرژانتين كه يكي از توليدكنندگان اصلي ذرت جهان ميباشد ، برآورد شده است باتوجه به افزايش حجم توليد در اوايل سال 2005 داراي رشد در حجم صادرات باشد و با رقابت در بازارهاي جهاني با محصول ايالات متحده در نيمه دوم سالتجاري ( 2005-2004) و بويژه باتوجه به افزايش تقاضاي داخلي در برزيل كه آنهم يكي از صادر كنندگان جهاني ذرت است سهم خود را در بازار جهاني اين نهاده افزايش دهد .

ذرت خوشهاي : پيش بيني شده است حجم تجارت جهاني ذرت خوشهاي در نتيجه كاهش تقاضاي جهاني حدود 200 هزارتن كاهش يابد . در مورد صادر كنندگان ؛ آرژانتين داراي 200 هزار تن كاهش حجم صادرات ، استراليا 100 هزار تن افزايش صادرات ،ليكن چين حجم صادرات خود را به 150 هزارتن خواهد رساند . اين ميزان واردات ذرت خوشهاي را از استراليا و چين در غياب محصول ايالات متحده بطور قابل ملاحظهاي افزايش ميدهد ، ليكن حجم واردات يك 200 هزار تن و اسرائيل 50 هزار تن افت خواهد داشت . بطور كلي كاهش حجم تجارت جهاني ذرت خوشهاي ناشي از بالا بودن قيمت ايالات متحده و وجود غلات علوفهاي ( محصول جديد ) جايگزين است .

جدول زير وضعيت توليد ، مصرف ، تجارت و ذخاير نهايي غلات دانهاي جهان طي چند سال اخير را نشان ميدهد

	2003-2002	2004-2003	2005-2004	وضعيتتغييرازسال(2004-2003)،(2005-2004)
	ميليون تن	ميليون تن	ميليون تن	ميليون تن	درصــد
توليد مصرف تجرات ذخاير نهايي	782 901 104 165	900 938 101 127	956 957 102 127	56 19 1 0	6 2 1 0

گزارش تحليلي بررسي وضعيت توليد و تجارت جهاني دانههاي روغني

( گزارش ماه اگوست )

توليـــد :

آخرين پيشبينيهاي انجام شده در مورد حجم توليد دانههاي روعني جهاني براي سالتجاري (2005-2004) حاكي از كاهش 338 هزار تن و سقوط به حدود 8/378 ميليون تن ميباشد . كاهش صورت گرفته عمدتاً ناشي از كاهش 7/1 ميليون تني ( نسبت به برآورد ماه قبل ) دانه سوياي ايالات متحده ميباشد . كاهش 7/1 ميليون تني توليد دانه سوياي ايالات متحده توسط افزايش حجم توليد جهاني پنبه دانه ، دانه منداب ، دانه آفتابگردان و بادام زميني تا حدود زيادي جبران گشت . توليد پنبهدانه ايالات متحده بنابر آخرين برآوردها با 662 هزار تن افزايش به 7/6 ميليون تن خواهد رسيد ، توليد بادام زميني اين كشور با 214 هزار تن افزايش به 2 ميليون تن صعود خواهد كرد . افزايش سطح زيركشت و بهبود دورنماي توليد موجب وضعيت مشابهي در مورد توليد دانه منداب كانادا و اتحاديه اروپا خواهد شد . پيشبيني شده است كه حجم توليد دانه منداب كانادا در سالتجاري (2005-2004) به 2/7 ميليون تن برسد در حاليكه حجم توليد دانه منداب اتحاديه اروپا به 13 ميليون تن خواهد رسيد . حجم توليد جهاني دانه آفتابگردان براي سالتجاري (2005-2004) با 100 هزارتن افزايش به 1/26 ميليون تن ميرسد و افزايش حجم توليدرويه دراين زمينه واجد نقش مهمي بوده است .

تجــارت :

آخرين پيشبينيها در مورد حجم تجارت جهاني دانههاي روغني براي سالجاري حاكيست كه باتوجه به كاهش حجم واردات دانه سويا توسط چين ، تايلند و اندونزي ، افت خواهد نمود و براي سالتجاري (2004-2003) پيشبيني شده است واردات جهاني دانه سويا با 2 ميليون تن كاهش به 6/55 ميليون تن سقوط نمايد در حاليكه اين رقم براي سالتجاري (2005-2004) معادل 2/1 ميليون تن كاهش و افت به حجم 5/64 ميليون تن ميباشد . حجم واردات چين (بزرگترين وارد كننده جهان ) در سالتجاري (2005-2004) اين ارقام معادل 1 ميليون تن افت نموده و به 9/16 ميليون سقوط ميكند در حاليكه براي سالتجاري (2005-2004) اين ارقام كاهش معادل 1 ميليون تنكاهش ورسيدن به23ميليون تن ميباشد . واردات دانه سوياي اندونزي در سالتجاري ( 2004 – 2003) و (2005-2004) به ترتيب 400 و200 هزارتن افت خواهد كرد كه دليل اصلي آن بالا بودن سطح قيمتهاي جهاني است . محمولات دانه سوياي تايلند به ترتيب در سالهاي تجاري (2004-2003) و (2005-2004) معادل 450 و 400 هزار تن افت خواهد كرد كه دليل اصلي آن شيوع آنفولانزاي مرغي و تلفات وسيع ناشي از آن و در نتيجه كاهش تقاضا ميباشد . صادرات جهاني دانه سويا در سالتجاري (2004-2003) با 7/1 ميليون تن كاهش به 4/56 ميليون تن سقوط و براي سالتجاري (2005-2004) با 5/1 ميليون تن كاهش به 8/64 ميليون تن سقوط ميكند .

تجارت ساير دانههاي روغني بدين صورت خواهد بود كه صادرات بادام زميني چين در سالتجاري (2004-2003) كاهش ليكن در سالتجاري(2005-2004) افزايش خواهد يافت ،برآوردها حاكيست كه صادرات اين محصول توسط چين در سالجاري به 900 هزارتن خواهد رسيد كه 192 هزار تن ازرقم سال گذشته كمترخواهد بود . واردات دانه منداب چين در سالتجاري (2005-2004) با 200 هزارتن افزايش با 4/1 ميليون تن ميرسد .

ذخايــــر :

ذخاير نهايي دانههاي درختي جهان بنابر برآوردهاي صورت گرفته در ماه آگوست براي هر دوسالتجاري (2005-2004) و (2004-2003) شاهد افزايش چشمگير خواهد بود . ذخاير دانه سوياي برزيل در سالتجاري (2004-2003) و همچنين آرژانتين و ايالات متحده افزايش خواهد يافت . ذخاير جهاني دانه سويا براي سالتجاري ( 2004-2003) با 7/2 ميليون تن افزايش به 2/50 ميليون تن صعود خواهد كرد وبراي سالتجاري آينده شاهد 2/3 ميليون تن افزايش خواهد بود .

توليد كنجالههــا :

برآورد ماه جاري در مورد حجم توليد كنجالهها براي هر دو سالتجاري (2004-2003) حدود 2 ميليون تن و در سالتجاري (2005-2004) حدود 6/1 ميليون تن كاهش و براي هريك از اين سالها به ترتيب به 6/192 ميليون تن و 2/206 ميليون تن سقوط خواهد كرد . عمده كاهش توليد كنجالههاي پروتئيني جهان ناشي از كاهش روغن كشي از سويا در ايالات متحده ، چين ، تايلند و برزيل ميباشد . پيشبيني ميشود حجم توليد كنجاله سوياي برزيل در سالتجاري ( 2004-2003) با يك ميليون تن كاهش به 6/23 ميليون تن افت كند اما پيشبينيها در مورد حجم توليد كنجاله سوياي برزيل در سالتجاري (2005-2004) حدود 273 هزارتن خواهد بود كه در كل حجم توليد را به 4/27 ميليون تن ميرساند . حجم توليد كنجاله سوياي ايالات متحده كه پيشبيني شده است در سالتجاري ( 2005-2004) 341 هزارتن افزايش خواهد يافت و به 4/27 ميليون تن ميرسد ، در سالتجاري آينده با 408 هزارتن كاهش مواجه خواهد بود و به 1/35 ميليون تن سقوط ميكند . كاهش حجم توليد كنجاله سوياي چين و تايلند ناشي از كاهش تقاضا ميباشد تجـــارت :

تجارت جهاني كنجالههاي پروتئيني ،بنابر برآوردهاي ماه جاري كاهش خواهد يافت ، واردات جهاني اين كنجاله در سالتجاري (2004-2003) حدود 764 و در سالجاري ( 2005-2004) حدود 576 هزار تن كاهش خواهد يافت . عمده اين كاهش مربوط به افت تقاضا براي كنجاله سويا از سوي اندونزي و تايلند در نتيجه شيوع آنفولانزاي مرغي است . وارداتي كنجاله سويا توليد و اتحاديه اروپا هم كاهش خواهد يافت . صادرات كنجاله سوياي برزيل در سالتجاري جاري 5/1 ميليون تن كاهش و در سالتجاري آينده 523 هزار تن افت خواهد داشت .

روغنهاي نباتي

توليد جهاني :

توليد جهاني روغن نباتي در سالتجاري (2004-2003) و ( 2005-2004) به ترتيب 377 و 168 هزارتن كاهش و به 8/100 و 5/105 ميليون تن افت خواهد كرد . كاهش توليد عمدتاً مربوط به روغن سويا است ليكن بخشي از اين كاهش توسط افزايش روغن پنبهدانه ، منداب و آفتابگردان جبران خواهد شد . توليد جهاني روغن پنبهدانه با 103 هزارتن كاهش به 2/4 ميليون تن سقوط ميكند كه عمدتاً ناشي از افت روغن كشي از چين ميباشد بخشي از اين كاهش توسط افزايش روغن كشي از دانه منداب در چين و دانه آفتابگردان در روسيه جبران خواهد شد .

تجارت جهاني روغنهاي نباتي :

برآوردهاي صورت گرفته درمورد حجم تجارت جهاني روغنهاي نباتي براي سالتجاري (2004-2003) و (2005-2004) حاكي از كاهش ميباشد كه بخش عمدهاي از اين كاهش مربوط به افت چشمگير تجارت جهاني روغن سويا كه به ترتيب براي سالهاي فوق 186 و 199 هزار تن افت خواهد داشت . پيشبيني ميشود واردات روغن سوياي كشورهاي ايران ، الجزاير ، هند و مالزي در سالتجاري ( 2004-2003) و چين و مالزي در سالجاري ( 2005-2004) كاهش يابد . واردات روغن خرما توسط چين در سالتجاري ( 2005-2004) حدود 103 تن افزايش و تا حدودي كاهش واردات جهاني روغن سويا و پنبه دانه را جبران ميكند .

گزارش تحليلي درموردوضعيت توليدوتجارت دانه سوياي برزيل

كليــات :

كشاورزان برزيلي طي پنج سال گذشته سطح زير كشت دانه سويا را بطور قابل توجهي افزايش دادهاند بطوريكه درحال حاضر 65 درصد كل سطح زيركشت زمينهاي زراعي اين كشور به اين نهاده اختصاص يافته است . وزارت كشاورزي ايالات متحده پيشبيني نموده است كه اين روند در سال ( 2005-2004) نيز ادامه يابد ليكن با اندكي كاهش در روند رشد در سال ( 2004-2003) سطح زير كشت دانه سوياي برزيل تقريباً سه ميليون هكتار رشد كرد درحاليكه وزارت كشاورزي ايالات متحده براي اين سال پيشبيني 2/2 ميليون هكتار كرده بود . بالا بودن سود نسبي اين محصول و افزايش تقاضاي جهاني براي محصول دانه سوياي برزيل باعث گسترش چشمگير صادرات و در نتيجه گسترش توليد اين محصول در برزيل گرديد . با وجود كاهشهاي اخير در قيمتهاي جهاني دانه سويا ، انتظار ميرود روند روبه رشد اختصاص زمينهاي زراعي به كشت سويا در برزيل ادامه يابد ، دانه سويا در مقايسه با محصولات رقيب مثل ذرت و پنبهدانه همچنان از حاشيه سود بالاتري برخوردار است و قيمتهاي آن حداقل در سطح قيمتهاي سال گذشته باقي خواهد ماند در حاليكه محصولي مثل پنبهدانه ،قيمت افت 20 درصدي در مقايسه با سال قبل را تجربه كرده است و براي ذرت حتي قيمت فروش در برخي از نواحي كاشت كمتر از هزينه توليد آن است . از طرفي بالا ماندن هزينههاي كلي توليد و نياز بيشتر به كود و مصرف بالاتر سموم علف كش ( علف هرز ) در مورد ذرت و پنبه دانه ، باعث تشويق و ترغيب هرچه بيشتر كشاورزان برزيل به توليد دانه سويا كه در قياس با محصولات نامبرده كم هزينهتر است خواهد شد . براساس آخرين پيشبيني وزارت كشاورزي ايالات متحده ، حجم توليد دانه سوياي برزيل با 26درصد افزايش نسبت به سال قبل به66 ميليون تن افزايش خواهد يافت ، بنابراين پيشبينيها ، سطح زير كشت با 2/2 ميليون هكتار ( معادل 10 درصد رشد ) نسبت به سال قبل به 5/23 ميليون هكتار خواهد رسيد و ميزان برداشت از هر هكتار به 81/2 تن ميرسد .

گزارش تحليلي در مورد وضعيت توليد و تجارت دانه سوياي برزيل

· توسعه سطح زير كشت دانه سويا در برزيل

نواحي كه كشت سويا در آنها در برزيل صورت ميگيرد طي دهههاي اخير به شدت افزايش يافته است ، كشت دانه سويا در اواخر دهه 60 ميلادي در ايالت ريوگراند دوسوليكي از نهادههاي اصل كاشت بوده از آن زمان تاكنون تدريجاً نواحي زير كشت دانه سويا در برزيل رو به گسترش بوده است . افزايش تقاضاي داخلي و جهاني ، مناسب بودن دانه سويا براي انواع زمينها و آب و هواي مختلف ، نياز كمتر به كاربرد كودهاي نيتروژني و نيروي كار كمتر در مقايسه با ساير محصولات و بطوركل هزينههاي پايينتر توليد و حاشيه سود بالاتر ، را ميتوان از عمده دلايل گسترش توليد اين نهاده ذكر كرد . كاهش ارزش پول ملي برزيل در سالهاي 2001 و 2002 ، مقارن بود با افزايش چشمگير تقاضاي جهاني براي دانه و كنجاله سويا و همين امر باعث گسترش قابل توجه صادرات برزيل گرديد . كاهش ارزش پول ملي برزيل مزيت صادرات اين نهاده را بالا برده و باعث افزايش سرمايهگذاري و توسعه زمينهاي زيركشت آن شده است . فقط طي پنج سال اخير سطح زير كشت حدود 4/8 ميليون هكتار افزايش يافته است ، از طرفي ميزان برداشت محصول از هر هكتار نيز پيوسته درحال افزايش بوده ، بطوريكه اخيراً به رقم 5/2 تن در هكتار نائل شدهاند . طي سالهاي 1998 تا 2000 ميلادي متوسط قيمت دانه سوياي ايالات متحده 38/4 تا 93/4 دلار به ازاي هر بوشل بوده درحاليكه در برزيل افزايش جزيي يا حتي بدون رشد بودن است .

• وضعيت ميزان برداشت دانه سويا در برزيل

طي 15 سال گذشته ميزان برداشت دانه سويا در هر هكتار رشد 89 درصد را تجربه كرده است . گسترش گونههاي پرمحصول كه در نواحي پرباران استوايي برزيل رشد ميكنند ، مدرنيزه شدن سيستمها و بكارگيري بيشتر كود بيشترين تاثير را براين افزايش ميزان برداشت محصول را داشته است . ميانگين ميزان برداشت از هر هكتار در برزيل در سال 1999 با ميزان برداشت در ايالات متحده آمريكا برابر شد و از آن به بعدهم با وجود اپيدمي بيماري زنگ آسيايي در محصول دانه سوياي برزيل در همان سطح باقي و يا حتي بالاتر رفته است . برزيل درحال مبارزه جدي با اين بيماري و جلوگيري از آندميك شدن آن و كاهش و تميز كردن اثرات مخرب آن ميباشد . طي دوسال اخير بيماري زنگ آسيايي به سرعت در نواحي كشت سويا در برزيل درحال گسترش بوده است و بيشترين زيانها را متوجه محصول نواحي اصلي گسترش توليد دانه سويا در برزيل يعني ايالات ماتوگروس و گوياس كه به ترتيب اولين و سومين ناحيههاي توليد دانه سويا هستند نموده است . دولت برزيل برآوردنموده است كه در اثر اين بيماري حدود 7 ميليون تن محصول اين كشور نابود شده است كه معادل 95/1 ميليارد دلار و علاوه بر آن تحميل هزينه 2/1 ميليارد دلار به كشاورزان اين كشور در اثر مصرف سموم آفت كش شده است . جهت داشتن تصوير واقع بينانه از ميزان بهرهوري دانه سويا در برزيل بايد رشد سريع طي يك دوره زماني كوتاه در ارتباط با سطح زير كشت و نيز تاثير منفي بيماري زنگ آسيايي را در نشر بگيريم . زمينهايي كه به تازگي به زيركشت سويا برده شده يا برده ميشوند ميزان برداشت از هر هكتار آنها حدود 2 الي 5/2 تن است در حاليكه اين ارقام درمورد زمينهاي قديميتر كه شرايط مساعدي مناسبتر در آنها حاكم بوده و به ميزان بيشتري از كود استفاده ميشود حدود 6/13 الي 4 تن در هر هكتار است . بطور كلي 3 الي 4 فصل توليد در نواحي كه به تازگي زيركشت برده ميشود بايد سپري شود تا ميزان برداشت از هكتار در آنها به سطح بهينه برسد . دورنماي وضعيت توليد دانه سوياي برزيل را بايد با نگرشي بر تاثير تركيبي افزايش سطح زير كشت در نواحي جديد در اين كشور و تاثير منفي بيماري زنگ آسيايي مورد بررسي قرار داد كه بطور كلي نرخ صفر يا حتي رشد منفي ميزان برداشت از هر هكتار را بويژه براي نواحي جديد كاشت سويا در برزيل موجب خواهد شد .